maandag 4 november 2019

Museum M Leuven - De familie Borman, beeldsnijders

Van 'Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen' leer je vaak interessante dingen bij: onder andere dat er in de zestiende eeuw in Leuven en Brussel een beeldsnijdersfamilie actief was die werk van echte topkwaliteit leverde: Borman heette dat geslacht. Er was Jan I, die al op het einde van de 15de eeuw werkzaam was, zijn zoon Jan II die van Leuven naar Brussel verhuisde en die beschouwd wordt als 'de beste beeldsnijder', en zijn kinderen Pasquier (die ook 'Passier' genoemd wordt) en Maria. Van die mensen loopt in Museum M in Leuven op dit ogenblik een tentoonstelling die ik na mijn bezoek formidabel genoemd heb.

Herentals - het retabel van Crispinus en Crispinianus

Toch ga ik in Herentals beginnen, want in de Sint-Waldetrudiskerk aldaar bevindt zich een retabel van Pasquier; dat wil zeggen: meestal, nu staat het in Leuven op de tentoonstelling. 'Het retabel van Crispinus en Crispinianus' heet het. De vader van Pasquier wordt al de beste kunstenaar van zijn familie beschouwd, maar zijn zoon moet niet echt voor hem onderdoen, vind ik.

Crispinus en Crispinianus, zoals ze in het Latijn heten, waren twee broers uit een voornaam Romeins geslacht. Het waren ook christenen, en om aan de vervolging door keizer Diocletianus te ontsnappen vluchtten zij naar Gallië, naar Soissons (later nog bekend geworden door een vaas), waar zij hun geloof verkondigden en schoenen maakten voor de armen. Ze zijn dan ook de patroonheiligen van de schoenmakers, de leerlooiers en de orthopedisten. (Dat alles leert mij Wikipedia)


Passier Borman, Het retabel van Crispijn en Crispiniaan

Maar ze worden ook in Gallië opgespoord, gevangen en zwaar gefolterd. De eerste beproeving bestaat erin dat ze met schoenmakerspriemen onder hun nagels gestoken werden, zowel bij de vingers als de tenen, en dat doet zeer veel pijn: dat weet iedereen die ooit toevallig eens een splinter onder een vingernagel heeft gekregen! Dat wordt op het linkerluik van het retabel uitgebeeld: centraal de twee lijdende broers die gelaten hun foltering ondergaan, links de twee folteraars die meedogenloos en met onverdroten ijver hun taak verrichten, en rechts een aantal ramptoeristen. Links van achteren staat een soort magistraat toe te kijken of alles volgens de regels verloopt! Zeer levendig heeft Pasquier dat weergegeven: de wrede straf die uit een zieke Romeinse fantasie komt, hoeft verder geen tekening meer!


De eerste foltering: de schoenmakerspriemen

Dat doet allemaal best veel pijn, maar dood ga je daar nog niet van: dat kan dus beter. Ze worden vervolgens overgoten met kokend look - hoe overleef je dat? - en ze worden daarna in ijskoud water gegooid: Romeinen die een beetje sauna uitvinden. Die lui werd ongelooflijke wreedheid toegeschreven, maar de bedenker van dit verhaal had van verschrikkelijke verbeelding ook best veel pap gegeten. In deze scène giet een Romein een of andere vloeistof over de rechtse broer: ofwel is hij daar al verbrand van dat hete lood, ofwel krijgt het er nog een geut van het goedje wij.  Hij kan zijn armen en handen niet meer ten hemel heffen, maar onder deze marteling gedraagt hij zich best dapper: hij moet goddelijke krachten hebben, dat kan niet anders.                                                                                                                                         

De tweede foltering: een bad ijskoud water

Onthoofding betekent het einde van het lijden voor beide broers: de beul heft het zwaard dat hij met een krachtige zwaai op de nek van de laatste broer neer zal laten komen: er spreekt inderdaad nogal wat keihard geweld uit deze houwdegen! De eerste broer ligt daarnaast op de grond, helaas al onthoofd. De magistraat en de ramptoeristen zijn er ook weer: alles gebeeldhouwd zoals het hoort.


Finale foltering: de onthoofding

Natuurlijk gaat het altijd over stichtende onwaarschijnlijke verhalen die niet meer van deze tijd zijn, maar anderzijds is het wel zo dat Pasquier Borman ze met virtuositeit en bravoure vorm kon gegeven: juist daarom is al dat onwaarschijnlijks de moeite van het goed bekijken waard. Wat een kunstenaar moet die man geweest zijn! En al dat kunstigs hangt zomaar in Herentals!

1 opmerking:

Marina Matulović-Dropulić zei

Mijn naam is Marleen Baerveldt, vorm, Terneuzen, Nederland. Na 12 jaar huwelijk hebben mijn man en ik de ene of andere ruzie gehad totdat hij me uiteindelijk verliet en naar Californië verhuisde om bij een andere vrouw te zijn. Ik voelde dat mijn leven voorbij was en mijn kinderen dachten dat ze hun vader nooit meer zouden zien. ik probeerde sterk te zijn alleen voor de kinderen, maar ik kon de pijnen die mijn hart kwelden niet beheersen, mijn hart was vervuld van zorgen en pijnen omdat ik echt verliefd was op mijn man. Elke dag en nacht denk ik aan hem en ik wou altijd dat hij bij me terug zou komen, ik was echt overstuur en ik had hulp nodig, dus ik zocht online naar hulp en ik kwam op een website die suggereerde dat Dr. Osagiede kan helpen ex snel terug te krijgen . Dus ik vond dat ik hem eens moest proberen. Ik nam contact met hem op en hij vertelde me wat ik moest doen en ik deed het toen deed hij een liefdesbetovering voor mij. 48 uur later belde mijn man me echt en vertelde me dat hij me en de kinderen zo erg mist, zo geweldig !! Dus dat was hoe hij diezelfde dag terugkwam, met veel liefde en vreugde, en hij verontschuldigde zich voor zijn fout en voor de pijn die hij mij en de kinderen veroorzaakte. Vanaf die dag was ons huwelijk nu sterker dan voorheen, allemaal dankzij Dr. Osagiede. hij is zo krachtig en ik besloot mijn verhaal op internet te delen dat Dr. Osagiede echte en krachtige spell caster die ik altijd zal bidden om lang te leven om zijn kinderen te helpen in de tijd van problemen, als je hier bent en je hebt je ex nodig terug of je man verhuisde naar een andere vrouw, huil niet meer, neem nu contact op met deze krachtige spreukspeler. Hier is zijn e-mailadres voor contact op: doctorosagiede75@gmail.com of whatsapp op +2349014523836
of viber +2349014523836