Ik wilde dan toch ook Fosses-la-Ville zien: ons adres was 'Rue du Grand Etang, Fosses-la-Ville', van Bambois geen sprake. Het grootste gebouw van een dorp of een stadje - dat laatste is Fosses - pleegt een kerk te zijn, en soms is die kerk in verhouding tot de gemeente waar ze staat zo groot, dat je je afvraagt hoe die daar ooit gekomen is. Damme is daar een voorbeeld van, en Hoogstraten. Ook Fosses-la-Ville: 'la Collégiale Saint-Feuillen' heet de kerk daar. In 109O stond ze er al, wat behoorlijk vroeg is: ze verving toen al een oudere Karolingische kerk. In die tijden was Fosses-la-Ville een belangrijk centrum, religieus en anderszins. Maar in de 16de en 17de eeuw werd de plaats geteisterd door nogal wat oorlogen, en de neergang liet natuurlijk evenmin op zich wachten.
De kerk heeft een indrukwekkende romaanse toren met aangebouwd een ronde toren waar de wenteltrap in zit. De spits is van latere tijden: die is duidelijk niet romaans. Je kunt er alleen langs een ook al romaanse zijpoort naar binnen: of er aan de voorkant van de toren nog een poort is, weet ik niet, want er werd vlijtig aan de straten van Fosses gewerkt, en die voorkant konden we dus niet geraken. Toen wij aan de kerk kwamen, was de mis net uit, en de gelovigen verlieten de kerk: het waren er nogal wat, moest ik tot mijn verrassing vaststellen. De provincie Namen is zeer katholiek wist mijn vriend-romanist me te vertellen. Het interieur van het gebouw is niet echt om ver naar huis te schrijven, veel moois was er niet te ontdekken.
dLa Collégiale Saint-Feuillen
Vlak bij de zijingang staat een Keltisch kruis, waarop ik me afvroeg 'wat staat dat hier te doen'? Maar natuurlijk, degene die de streek gekerstend heeft kwam uit Ierland: in het Gaelic van zijn tijd heette hij Foillan, in het Latijn Foillanus of Follianus, en in het Frans geeft dat dan Feuillien. In het jaar 650 - in de Merovingische tijd dus - stichtte hij in Fosses een abdij. Vijf jaar later werd hij door struikrovers - de terroristen van toen - vermoord: de Heilige Gertrudis van Nijvel begroef hem in deze abdij, waar kennelijk geen spoor meer van terug te vinden is. Ter zijde: er bestaat een bier dat zijn naam draagt. Dat wordt gebrouwen in Le Roeulx, een plaats ten westen van Nijvel. In die plaats is Feuillien in 655 om het leven gebracht.
Het Keltische kruis aan de zijingang
In Fosses-la-Ville wordt ook met veel overtuiging carnaval gevierd: de carnavalsgroep heet 'Les Chinels', en die is opgenomen als immaterieel erfgoed voor Wallonië en Brussel. Het woord 'chinel' zou een samentrekking zijn van 'polichinelle', en dan zitten we bijna bij 'poesjenel', wat een verbastering is 'Pulcinella' is: je zit in Wallonië maar tegelijkertijd in Antwerpen en Italië (Napels). Europese cultuur noem je dat.
Beeld van een Chinel op de markt van Fosses
Toen we ons naar onze auto's begaven, liepen we nog een beeld van een gouden leeuw voorbij. Dat stond boven een herberg, en het dier hield een schild vast waarop hij zij diensten aanprees: 'au / lion dor / bon logis / a pied et / a cheval'. Het beestje staat daar al van 1737: wat voor verhalen zou die kunnen vertellen als hij de gave van het woord had? Misschien beter van niet.
De Gouden Leeuw uit 1737
Bijna waren we bij onze auto's: Han, mijn jongste kleindochter, twee jaar en vier maanden, stak hollend een straat over en viel net aan de stoeprand. Pijn gedaan, kinderdrama, maar niet minder gemeend, papa trooster van de volgende generatie, maar meteen was het huilen niet voorbij. Gaat dan deur van het huis open waarvoor Han gevallen is: een man van een jaar of zeventig vraagt of alles wel in orde is, of hij niet moet helpen, maar dat was nu ook weer niet nodig. Wij bedanken hem beleefd. Men zegt vaak dat de Walen 'plus chaleureux' zijn dan wij Vlamingen: het bewijs geleverd, en wij moesten naar huis! Drama, drama!
Maar Han heeft eerst nog lekker een halfuurtje haar hartje in de speeltuin kunnen ophalen!
St Feuillien Tripel; de Grand Cru vind ik beter
p.s.: er bestaan twee spellingen van de Franse naam van Foilan: Feuillen en Feuillien
